Antidepressants, maagasanna ti nakaro a pannakaisturbo ti estado ti panagpanunot

[Nabulod laeng ti ladawan a naaramat iti artikulo]

Antidepressants, maagasanna ti nakaro a pannakaisturbo ti estado ti panagpanunot
ni Rudy Ram. Rumbaoa

TI agas nga antidepressant Citalopram a magatang iti brand names a Celexa ken Cipramil ken kasta met a disponible a maipaay a kas generic medication ti nadiskobre dagiti nagsukisok a maagasanna ti grupo dagiti pasiente nga addaan iti Alzheimer's disease.

Kadagiti nababbaba ti dosis [wenno kaadu ti rekomendado a droga para iti maysa a sakit] a nasubok, mapapati a nataltalged ti pannakausar ti antipsychotic drugs iti pannakaagas ti kondision, segun iti resulta ti clinical trials a naisayangkat babaen iti panangidaulo ni Johns Hopkins researchers a karaman ti pito a sabsabali pay nga akademia ti medical centers iti Estados Unidos ken ti pagalian ti Canada.

Iti panagadal a nairakurak iti Journal of the American Medical Association, inawis ni Constantine Lyketsos ken ti grupona ti agarup 186 a pasiente nga addaan iti sakit nga Alzheimer ti nangipakita iti koleksion ti simtomas karaman ti emotional distress, excessive movement, aggression, disruptive irritability ken disinhibition. 

Awan ketdi kadagitoy ti nangipakita ken/wenno nangipakita ti simtomas iti pannakabang-ar iti babaen ti non-medical therapies, ken dagiti dadduma ti napaay a naagasan iti antipsychotic drugs. Nupay masansan ti pannakausar ti antipsychotic drugs a kas umuna a pili ti medikasion para kadagiti pasiente nga adda kaarngi ti Alzheimer a sakit, ad-adda ketdi nga ipangatona ti bilang ti pannakairisgo dagitoy a pasiente iti strokes, atake ti puso ken uray pay iti ipupusay.

Iti rugi ti nasao a panagadal, nagdalan pay dagitoy a pasiente kadagiti pagsubok tapno maammuan no kasano ti kadakkel [ken/wenno kalawa/kaatiddog]  ti nakaro nga estado ti pannakaisturbo ti emosion ken panagbaliw wenno panagdur-as ti panunot, lagip ken sabsabali pay a cognitive skills, ti stress levels dagiti mangtartaripato [caregivers] kadakuada, wenno ti bileg a makagapu nga adda koneksion iti gunay/ugali ti maysa a tao kadagiti addaan iti Alzheimer.

Iti panagadal, nailasin dagiti pasiente iti dua a grupo. Iti sumaruno a siam a lawas, agarup kagudua kadagitoy ti naipangato ti dosisna iti inda panagipauneg ti Citalopram nga umabot iti 30 milligrams iti tunggal aldaw. Dagiti dadduma, nagipauneg iti kaarngi [placebo] ti nasao nga agas.

Iti nagnguddoan ti panagadal, naited met la ti isu a pannakasubok a kannayon ti electrocardiograms. Daytoy a panagadal iti nasao nga agas ket adda koneksionna iti panangsuppiat [wenno panaggaraw a maikontra] ti panagtrabho ti puso; kas iti iregular a panagpitik ken harbinger iti atake ti puso.

Ipakita pay ti resulta a dagiti pasiente a nagipauneg iti nasao a droga ti nangipakita ti pannakarelibo iti simtomas ti agitasion, inlawlawag ni Lyketsos. Iti maysa a pannakarukod ti agitasion, adda agarup 40% kadagiti pasiente a nagipauneg ti Citalopram ti makuna a maikonsidera ti pannakarelibo iti nasao nga an-anayen no ikumpera iti 26%; a nangipauneg iti placebo. 

Inrakurak met dagiti caregivers a dagitoy a pasiente ti nakarikna iti gin-awa wenno basbassit a pannaka-stress.

Nupay kasta, dagiti pasiente a nagipauneg iti nasao nga agas ti mapapati a basbassit ti tiansa nga agsagaba iti cognitive function. Saan a dakkel ti bilang, ngem marukod, inlawlawag ni Lyketsos, director ti Johns Hopkins Memory and Alzheimer's Treatment Center ken director ti Department of Psychiatry iti Johns Hopkins Bayview Medical Center.

Ad-adda ketdi a maseknan dagiti nagsukisok kadagiti pasiente a nagipauneg iti Citalopram ta nabayag ti QTc intervals-da, maysa a proseso iti pannakarukod ti abnormal a panagtrabaho ti puso a mangted iti dakdakkel a tiansa iti pannakairisgo ti atake iti puso. Kuna ni Lyketsos a maaramat pay ti antipsychotic medication iti nangato a tiansa ti atake iti puso, ken kaarngina a problema.

Mangnamnama ni Lyketsos ken ti grupona no masubok [dagiti pasiente] iti nababbaba a dosis ti Citalopram, patienda a mas epektibo daytoy iti pannakaagas ti adda kaarngina nga Alzheimer a basbassit iti pannakairisgo ti cognition ken panagtrabaho ti puso. Mabalin a maaramat ti nasao nga agas a kas alternatibo iti antipsychotic.

Kuna pay dagiti nagadal a no saan nga agresponde ti agitasion iti non-medication treatments ket awan pagdur-asan ti agitasion dagiti pasiente, awanen ti sabali pay a pagpilian. Daytoy ti kakaisuna a madikasion a pili a mabalin a nataltaged ngem kadagiti sabsabali nga agas, ken mapapati nga epektibo.

source: Journal of the American Medical Association

Ania, maysa ni Pinoy nga agisangpet ti TB iti US?

[Nabulod laeng ti ala a ladawan a naaramat]

Ania, maysa ni Pinoy nga agisangpet ti TB iti US?
ni Rudy Ram. Rumbaoa


NUPAY agtultuloy ti panagbaba ti bilang iti kaso ti Tuberculosis [TB] iti Estados Unidos, adda met sumagmamano nga imigrante [pakairamanan ti Filipinas] nga agisangpet iti nasao a sakit. Naduktalan ti Departamento ti Salun-at iti US a makaalerto daytoy a kinangato ti bilang ti TB. Gapu iti daytoy, naisingasing a maaksionan daytoy nga insigida tapno malapdan iti panagadu ti bilang ti TB nga iserrek ti maysa a gangannaet iti US.

Masarakan ti nangatao a bilang ti Tuberculosis kadagiti residente iti lower Africa ken sabsabali pay a pagilian iti Southeast Asia. Naammuan pay iti panagadal a kaaduan iti drug-resistant TB cases ket manipud iti foreign-born residents.

Kalikaguman dagiti pannakabagi ti salun-at a nagsukisok a maisayangkat ti sapasap a pagsubok/pannakaeksamen, karaman ditoy ti latent cases ti Tuberculosis manipud kadagiti long-term immigrant residents iti populasion.

Adda maipagarup a 250 a bilang ti TB cases iti tunggal 100,000 a masarakan kadagiti tattao nga aggapu iti pagilian ti Africa kas iti Ethiopia, Kenya ken Somalia. Karaman ditoy dagiti nasion iti Southeast Asian kas iti Vietnam, Cambodia ken Filipinas.

No ikumpara ti isu amin a bilang ti TB iti US, nababbaba iti lima tunggal 100,000 a tattao. Naibasar ti panagadal iti data manipud tawen 2001 agingga iti agdama, segun iti Center of Disease Control and Prevention. Naipablaak ti resulta iti Journal of the American Medical Association.

Iti palawag ni Dr. Henry Blumberg ti Emory University Medical School, ipakita ti panagsukisok nga akmen laeng ti Estados Unidos ti kina-superpowerna iti lubong ken ti kalikagumna a mangikabassit ti bilang dagiti kaso ti Tuberculosis.

Kadagitoy a naimpeksionan, naduktalan nga adda 20 a porsiento ti drug-resistant TB manipud iti imigrante ti Vietnam a kasangsangpetna iti US, ken sangapulo a porsiento ti foreign-born residents iti pakadagupanna amin. No ikumpara, adda uppat a porsiento manipud iti US-born residents.

Pagdandanagan dagiti opisiales ti salun-at ti drug-resistant TB ta mabalin a maiwaras daytoy iti sangalubongan gapu iti masansan a panagbiahe [ti maseknan nga addaan iti sakit] ken iti imigrasion. Nagbalin pay a headline kadagiti pagiwarnak daytoy nga isyu itay kallabes gapu iti panagbiahe ti maysa nga abogado nga addaan iti drug-resistant TB iti nadumaduma a pagilian. Ngem ipakita ti pagsubok/eksamen a saanna a naimpeksionan dagiti tattao a kinalugananna a nagbiahe iti eroplano.

Iti paglintegan ti America, kasapulan ti TB screening kadagiti tattao nga agkalikagum a sumrek iti Estados Unidos. Sabali pay nga addang a makatulong a mangtengngel iti panagngato ti bilang ti tuberculosis ket ti panagsapul ken panagagas iti latent TB infections.

Kuna ni Dr. Kevin Cain ti CDC ken kangrunaan nga author ti panagadal, a kasapulan unay a tungpalen daytoy a pagunnurotan tapno malapdan ti panagwaras ti TB. Kunana pay a makatulong iti naisayangkat a panagadal a mamaglasin no ania a grupo ti gangannaet iti maipaayan ti umno nga atension. Innayon pay ni Cain, nga idinto a kaaduan a kaso ti Tuberculosis ket manipud kadagiti kassangpet, mairaman met dagiti tao a nabayagen a nagindeg iti Estados Unidos.

Ti "latent," kayatna a sawen, "non-contagious infections," mikrobio nga adda iti bagi ngem kabalinanna a sarangten iti ania man a kita ti simtomas. Ti latent infections ket kabalinna ti agbalin nga aktibo a sakit a pakaigapuan iti contagious illness wenno makaakar a sakit--iti ania man nga oras wenno tiempo, partikular a target-na dagiti nataengan ken no nakapsuten ti immune system ti tao.

Malasin ti latent infections babaen iti maaramid a pagsubok/eksamen iti kudil ken maagasan daytoy iti uneg ti siam a bulan babaen iti panagipauneg iti antibayotiko nga agas. Saan a karaman dagiti foreign-born US residents iti gagangay a pagsubok/eksamen para iti latent TB.

Adda nasurok a 37 a milion a foreign-born nga agindegen iti Estados Unidos.